Najstar¹e serbske towarstwo

Maæicu Serbsku za³o¾ichu 1847 w Budy¹inje jako w¹oserbske towarstwo za wudawanje serbskich knihow a tutón gremij wuwi so w bìhu lìt na nadkonfesionalne srjed¼i¹æo serbskich kulturnych a wìdomostnych prócowanjow. Zjednoæenstwo wudawa¹e wot 1848 (haè do 1937) lìtnje swój Èasopis Maæicy Serbskeje, haje¹e rìèespytne, stawizniske, literarno-stawizniske, ludowìdne a demografiske slìd¼enja a natwari z darow serbskich a wukrajnych dobroæelow w Budy¹inje Serbski dom. W nim zamìstni muzej, archiw, biblioteku a galeriju.
Za Delnju £u¾icu wutworichu sej 1880 jako wosebity d¼ìl Ma¶icu Serbsku ze syd³om w Cho¶ebuzu.
1937 so zjawne skutkowanje wot nacistow znjemó¾ni a 1941 wy¹nosæe w¹o wobsydstwo sæazachu. Na kóncu Druheje swìtoweje wójny bu Serbski dom wopor bitwow. 1945 pokroèowa¹e Maæica Serbska ze swojej d¼ì³awosæu pøedew¹ìm na polach rìèespyta a stawiznow. Po postajenjach w Sowjetskim wobsadniskim pasmje dyrbje¹e so towarstwo 1949 swojeje samostatnosæe a swojeho swójstwa wzdaæ a so Domowinje jako wìdomostny wotrjad podrjadowaæ. Z wutworjenjom Instituta za serbski ludospyt w lìæe 1951 so serbska wìdomosæ na nowe zak³ady z³o¾i.
2. 04. 1991 wo¾iwichu na prìnjej zhromad¼iznje stari Maæicarjo a m³od¼i pøiwisnicy Maæicu Serbsku z.t., do kotreje¾ wustawkow sej zapisachu spìchowanje serbskeje wìdomosæe, ¹ìrjenje wìdy wo serbskim lud¼e w Serbach a zwonka nich. Tak zarjadowa Maæica Serbska sympozije a mjezynarodne konferency wo stawiznach Serbow a wo serbskich wótèincach wuhotowa na wsach pøedno¹kowe wjeèorki. Runoèasnje wza restawrowanje a stajenje nowych pomnikow na starosæ.
D¼iwajo na wosebite po³o¾enje w Delnjej £u¾icy zapisa so 1993 do wustawkow jako wosebity wotd¼ìl Ma¶ica Serbska.
Mjezynarodnje buchu Maæica Serbska a jeje sobustawojo pøipóznaæi pøez organizowanje a sobuwuhotowanje konferencow ka¾ w Budy¹inje, Praze a War¹awje. D¼ì³owe kontakty haji Maæica Serbska z Maticu Slezskej, Maticu Moravskej, Maticu Srpske a Maticy Slovenskej.
Lìtnje wotmìwaja so po wustawkach sobustawske zhromad¼izny, najèasæi¹o sobotu po jutrach w Budy¹inje. Nimo Serbow su w towarstwje te¾ zapisani pøeæeljo Serbow (pøedew¹ìm sorabisæa) z cy³eje Nìmskeje, Jend¼elskeje, Ruskeje, Ukrainy, S³owakskeje, Pólskeje, Finskeje, Ni¾ozemskeje a Èìskeje. Sobustawstwo wobsteji z nìhd¼e 120 è³onow.
1992 pøistupi Maæica Serbska tøì¹nemu zwjazkej serbskich towarstwow Domowinje.